Naslovna » Lunarni Kalendar » Kalendari na otvorenom
Lunarni Kalendar

Kalendari na otvorenom

Preko mnogobrojnih zagonetki i tajni koje su povezane sa kalendarima i računanjem vremena izvodljivo je sagledati načine njegovog računanja. Na to ukazuju drevne građevine i instrumenti što su ih neki istraživači koristili u astronomskim posmatranjima. Reč je o građevinama veoma neobičnog izgleda, te nam njihova namena do danas još nije potpuno razjašnjena.

U mnogim delovima sveta upravo su ostale sačuvane one građevine uz čiju su pomoć ljudi određivali putanju izlaska i zalaska Sunca u svim godišnjim dobima, dane letnjeg i zimskog solsticija i ravnodnevice.

Na teritoriji Engleske, nedaleko od Sosberija (Uilšir), nalazi se znamenita građevina od kamenih blokova visokih više od pet metara: Stouhendž. Ona je prema proračunima istoričara sagrađena u pozno bronzano doba, (2000. godine pre naše ere). Kameni blokovi, dakle, obrazuju krug prečnika oko 116 metara. Na njegovoj višoj strani nalazi se 30 stubova, koji su na vrhu međusobno povezani, uz pet trilita koje povezuju kamenovi. Sve to veoma podseća na ćirilično slovo P.

Unutar kruga nalaze se vratilo i prsten sa 56 rupa. U centru građevine vidi se odronjena stena dužine oko pet metara i kamen visine od šest metara. U središtu samog kompleksa nalazi se ognjište koje čini osu simetrije same građevine.

Prema pretpostavkama istraživača, ose građevine sjedinjene sa spoljašnjim gromadama bile su od pomoći u određivanju letnjeg solsticija. S druge strane, poprečno presecanje gromada u kamenim otvorima bilo je od pomoći u izračunavanju Mesečevih faza.

U nekim delovima sveta smene godišnjih doba nisu toliko očigledne. Zato je određivanje pravog vremena u godini pogodnog za seoske radove sobom donosilo izazove i poteškoće. Peruanske Inke pokušale su da reše problem na svoj način.

Tridesetih godina dvadesetog veka piloti, koji su preletali pustinju Nasku u Peruu, otkrili su kanale i nacrtane linije, spirale i figure, koje se šire u raznim pravcima. Istraživači su boraveći tamo uvideli da se u dane letnjeg solsticija Sunce nalazilo na horizontu tačno po jednoj od tih linija. Smatralo se da sve te linije u određenim propisanim kombinacijama pokazuju određene datume kalendara. Uz pomoć ovih linija utvrđivani su solsticaji i pravo vreme za poljske radove.

Posebnu grupu među drevnim kalendarima predstavlja gnomon (od grčkog jezika pokazatelj). To su kameni stubovi, koji po obliku i dužini senke određuju vreme dana i vreme godine, ali i vreme solsticija i ravnodnevice. Takvi stubovi postojali su u drevnom Egiptu, Vavilonu, Kini, staroj Grčkoj i starom Rimu. Aristarh sa Samosa (IV i III vek stare ere) usavršio je gnomon tako što je u njegov centar postavio skele.

Najpoznatiji je indijski gnomon visok 28 metara, uvezen iz Egipta, kao i gnomon postavljen u Rimu, visok 34 metra; kineski gnomon visok je 40 stepenica, gnomon Ultbeka, postavljen u Samarkandu, visok je 175 stepenica. Neosporno najviši je firentinski gnomon od 92 metra!

Ima podataka da se sličnim rešenjima pribeglo u Kini, Asiriji, Grčkoj i Rimu. Na kalendare su se u svakodnevnom životu oslanjali svi. Prema kalendarima su ugovarani nastupi oratora i sudija, u vojsci se prema kalendaru pravio raspored noćnih straža, čak su i lekari pribegavali kalendaru kao odličnoj ispomoći kod merenja pulsa.

U Sibiru, na Dalekom istoku i na severu evropskog dela Rusije postojali su i stari koštani kalendari. Neki su imali oblik pravougaone daščice, a neki oblik kruga. Na bokovima tih kalendara nalazile se oznake građanskih i crkvenih praznika. (Izvor: danas.rs)